...Kiến thức của bạn - Niềm vui chung của chúng tôi - Nụ cười của bệnh nhân
Hotline: 0908247755

NHỒI MÁU TUỶ

Ths.Bs. Trần Văn Tú (Theo Harrison's Practice)

 

 

 

Cơ bản

 

Định nghĩa

  • Nhồi máu tuỷ có thể là kết quả từ nghẽn mạch huyết khối của động mạch tuỷ sống trước hay tuỷ sống sau hay từ giảm tưới máu (như thứ phát từ hạ huyết áp của những động mạch này).
  • Là một trong những nguyên nhân của bệnh tuỷ cắt ngang cấp tính

Dịch tễ học

  • Tần suất lưu hành
  • Hiếm gặp; tỉ lệ mắc bệnh chính xác không biết
  • Chiếm khoảng ~1% đột quỵ
  • Tuổi
  • Thường gặp ở người lớn tuổi
  • Giới tính
  • Nam và nữ bị ảnh hưởng bằng nhau

Các yếu tố nguy cơ

  • Xơ vữa động mạch
  • Phình động mạch chủ
  • Hạ huyết áp nặng từ bất kỳ nguyên nhân gì
  • Tình trạng tăng đông

Nguyên nhân

  • Thiếu máu cục bộ tuỷ sống có thể xảy ra ở bất kỳ đoạn nào của tuỷ
  • Các nguyên nhân bao gồm:
  • Phình bóc tách động mạch chủ
  • Xơ vữa động mạch chủ
  • Hạ huyết áp hệ thống từ bất kỳ nguyên nhân
  • Vị trí tuỷ ngực cao là vùng tiếp giáp của nhánh mạch máu
  • Đoạn tuỷ T3-T4 là vùng thường bị ảnh hưởng nhất.
  • Vùng ranh giới giữa vùng phân bố động mạch tuỷ sống trước và tuỷ sống sau cũng có ở tất cả các tầng của tuỷ
  • Giảm tưới máu/giảm huyết áp có thể gây ra thiếu máu cục bộ tuỷ ở vùng ranh giới này
  • Lấp mạch do tim
  • Bệnh giảm áp (thuyên tắc khí)
  • Viêm mạch máu liên quan đến collagen mạch máu, đặc biệt:
  • Lupus ban đỏ hệ thống
  • Hội chứng kháng thể kháng Phospholipid
  • Phẫu thuật phình động mạch chủ
  • Thỉnh thoảng những trường hợp được gây ra bởi sự tắc nghẽn do phân tử pulposus (là chất còn sót lại của nguyên sống) vào trong mạch máu tuỷ từ một cơ chế chưa giải thích được.
  • Thỉnh thoảng, không có nguyên nhân nào được tìm thấy, nghẽn mạch huyết khối trong mạch máu cung cấp được nghi ngờ.

Mạch máu tuỷ  (thiết diện dọc)

 

Mạch máu tuỷ (Thiết diện ngang)

Các tình trạng phối hợp

  • Xơ vữa động mạch
  • Phình động mạch chủ
  • Chủ ngực
  • Chủ bụng

 

Chẩn đoán

 

Các dấu hiệu và triệu chứng

  • Nhồi máu cấp tính vùng phân bố của động mạch tuỷ sống trước
  • Các triệu chứng
  • Liệt hai chi dưới hay liệt tứ chi
  • Mất cảm giác phân ly
  • Ảnh hưởng đến cảm giác đau và nhiệt (bó gai đồi thị)
  • Không ảnh hưởng đến cảm giác rung và vị thế (các con đường cột sau, được cung cấp bởi động mạch tuỷ sống sau)

  • Mất kiểm soát cơ vòng
  • Đau nhói theo đường giữa hay đau lan về vị trí vùng thiếu máu cục bộ
  • Mất phản xạ (do sốc tuỷ) thường có lúc đầu
  • Sau cùng, tăng phản xạ và co thắt
  • Nếu nhồi máu một phần của một nửa tuỷ sống trước
  • Liệt nửa người hay liệt một chi
  • Mất cảm giác đau và nhiệt đối bên
  • Khởi phát
  • Điển hình tiến triển nhiều phút hay một vài giờ (không giống như đột quỵ ở bán cầu não, khởi phát trong vài giây)
  • Cũng có thể đột ngột và nhanh
  • Nhồi máu vùng phân bố của động mạch tuỷ sống sau gây ra:
  • Mất chức năng cột sau (cảm giác vị trí khớp và cảm giác rung)
  • Trong trường hợp kèm với bóc tách phình động mạch chủ
  • Đau dữ dội ngực hay lưng
  • Giảm cường độ mạch ở chân

Các chẩn đoán phân biệt

  • Các tổn thương chèn ép tuỷ
  • Xơ cứng cột bên teo cơ
  • Xơ cứng rải rác
  • Các nguyên nhân khác của bệnh tuỷ cắt ngang cấp tính

Tiếp cận chẩn đoán

  • Nghi ngờ nhồi máu tuỷ ở những bệnh nhân có phình động mạch chủ và các triệu chứng thần kinh khởi phát đột ngột và đau lưng
  • Chẩn đoán xác định bởi khảo sát hình ảnh
  • Xem xét chụp CT để đánh giá cho phình động mạch chủ khi biểu hiện cấp tính
  • MRI cho những bệnh nhân không cấp tính hay những bệnh nhân ổn định không có phình động mạch chủ
  • Những bệnh nhân không có phình động mạch chủ đòi hỏi tìm soát để loại bỏ những nguyên nhân khác của bệnh tuỷ cắt ngang cấp tính hay chèn ép tuỷ.

Các xét nghiệm cận lâm sàng

  • Không có xét nghiệm nào có giá trị chẩn đoán
  • Các xét nghiệm cho tình trạng tăng đông có thể được chỉ định ở những bệnh nhân có huyết khối nghẽn mạch không giải thích được.

Hình ảnh

  • CT
  • Được chọn ở những bệnh nhân ổn định để đánh giá phình động mạch chủ
  • Không có lợi cho những nguyên nhân khác của nhồi máu tuỷ
  • MRI
  • Được chọn ở những bệnh nhân không có phình động mạch chủ
  • Có thễ không phát hiện được các nhồi máu giới hạn, nhưng thường có bất thường ở tại tầng bị ảnh hưởng
  • Siêu âm tim
  • Đánh giá các lấp mạch có nguồn gốc từ tim

 

Điều trị

  • Điều trị trực tiếp vào nguyên nhân có sẵn

 

Điều trị riêng biệt

Điều trị ngay lập tức

  • Bóc tách phình động mạch chủ
  • Các bệnh nhân cần phải phẫu thuật cấp cứu
  • Hạ huyết áp hệ thống
  • Các bệnh nhân cần phải hồi sức tích cực
  • Nghĩ do huyết khối nghẽn mạch
  • Dùng kháng đông cấp có lẽ không có chỉ định.
  • Ngoại trừ ở những bệnh nhân có thể có lợi từ việc điều trị kháng đông:
  • Cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua bất thường
  • Nhồi máu không hoàn toàn hay diễn tiến từ từ
  • Hội chứng kháng thể kháng phospholipid
  • Aspirin được khuyến cáo cho phòng ngừa thứ phát
  • Cho những nguyên nhân khác, xem:
  • Viêm mạch máu hệ thần kinh trung ương
  • Lupus ban đỏ hệ thống
  • Kháng thể kháng phospholipid
  • Các bệnh huyết khối

Điều trị các biến chứng

 

Theo dõi và chăm sóc

 

Theo dõi

  • Hầu hết các bệnh nhân cần phải theo dõi sát
  • Những bệnh nhân có bóc tách phình động mạch chủ hay hạ huyết áp hệ thống cần được theo dõi trong đơn vị săn sóc tích cực
  • Các bệnh nhân cần theo dõi lâu dài các biến chứng của bệnh tuỷ sống

Các biến chứng

  • Đau mạn tính
  • Liệt hai chi dưới
  • Thiếu sót về cảm giác
  • Tàn tật lâu dài

 

Tiên lượng

  • Tiên lượng phụ thuộc vào nguyên nhân có sẵn và mức độ tổn thương.
  • Nhồi máu một bên tiên lượng tốt hơn hai bên.
  • Hầu hết các bệnh nhân có hồi phục một phần
  • Tỉ lệ tàn tật và tử vong cao ở nhóm có phình động mạch chủ

Tham khảo: Tiếp cận bệnh Tuỷ Sống


HỎI ĐÁP

VIDEO

                                
                            

Thống Kê Truy Cập